Fietsrapport Kontich - 2018
Fietsbeleid

Hoe evalueer je het fietsbeleid in een gemeente?

Het is moeilijk om hierop een eenduidig objectief antwoord op te geven.

Hoe werkt het gemeentebestuur aan een fietsvriendelijk beleid? Hoe wil ze een meer duurzaam verplaatsingspatroon bekomen?
Het Fietsersbond Memorandum Gemeenteraadsverkiezingen 2018 is daarbij de beste leidraad. We hebben dit memorandum opgesplitst in een aantal prioriteiten en beoordelen hoe het gemeentebestuur in de legislatuur 2013-2018 hieraan gewerkt heeft. Hoe meer sterren achter de titel, hoe beter we het beleid op dat domein beoordelen.

Een planmatige aanpak ***
Alles begint met een goed uitgewerkt mobiliteitsplan. De visie achter het mobiliteitsplan is dat voetgangers en fietsers de basisschakel vormen voor de verplaatsingen in de gemeente. De voetganger en de fietser zijn er het uitgangspunt, niet langer enkel een aandachtspunt.

Kontich heeft een mobiliteitsplan. Dit werd tijdens de voorbije legislatuur zelfs uitgebreid met een fietsplan.

Een fijnmazig fietsnetwerk inrichten ****
Breng in kaart waar de meeste fietsverplaatsingen te verwachten zijn. Maak van die hoofdroutes de ruggengraat van het fietsnetwerk. Daarop takken de kleinere routes aan. Het verschil tussen hoofdroutes en kleinere routes is dat fietsers op hoofdroutes voorrang hebben, dat ze ruim gedimensioneerd zijn, aangelegd worden in comfortabel asfalt en herkenbaar zijn.

Kontich heeft al lang een duidelijke opsplitsing in bovenlokale en lokale fietsroutes. Hoofdroutes krijgen ook bredere fietspaden of fietswegen.

Het 30/50/70-principe als leidraad gebruiken ***
Als er maximum aan 30 km/u mag worden gereden, kan gemengd verkeer, zonder apart fietspad. Waar men tot 50 km/u mag rijden, hoort minimaal verhoogde aanliggende fietsinfrastructuur. Ten slotte, op wegen waar men tot 70 km/u mag rijden, zijn gescheiden fietspaden noodzakelijk.

Kontich heeft tijdens de voorbije legislatuur een zone 50 ingevoerd op alle landbouwwegen. Maar er wordt al 10 jaar getalmd met het invoeren van zone 30 in alle woonstraten. Dit wordt nu beloofd voor realisatie in de loop van de komende maanden. De woonstraten in Kontich-Centrum, Kontich-Kazerne en Waarloos zullen deel uitmaken van de zone 30.

Hulpmiddelen voor gemengd verkeer: zone 30, woonerf en fietsstraat **
Waar wonen, recreatie, werken of winkelen domineert, is de verkeersfunctie ondergeschikt. De invoering van zone 30 is een belangrijk hulpmiddel om meer veiligheid te creëren. Een duidelijk aangegeven zone 30 dient zodanig ingericht te worden dat hogere snelheden fysiek onmogelijk worden. Enkel een bord 'zone 30' plaatsen zal de snelheid niet voldoende kunnen afdwingen. Bij asverschuivingen dient bijzondere aandacht naar de fietsers te gaan. Zij worden er soms nog meer in gevaar gebracht.

Naast de ontwikkeling van zones 30 kan men in woon- en winkelbuurten ook opteren voor het inrichten van woon- en winkelerven.

Wil je graag een fietsstraat in de gemeente, zorg er dan voor dat doorgaand autoverkeer onmogelijk is, dat de straat niet te lang is, dat de snelheidsbeperking van 30 km/u kan worden afgedwongen, dat er wordt gecontroleerd op het inhaalverbod, en dat er in de straat gevoelig meer fietsers dan automobilisten rijden.

Kontich moet nog belangrijke inspanningen leveren op dit gebied. Er zijn veel te weinig zone 30's. In de zomer van 2018 worden alle woonstraten in de vier kernen van de gemeente zone 30. Maar op meerdere plaatsen zal er een herinrichting nodig zijn van de toegangen en zullen er snelheidsremmers toegevoegd moeten worden in de lange stukken. De Lintsesteenweg is een geslaagd voorbeeld van een fietsstraat.

Vandaag infrastructuur voor morgen bouwen ****
De voorzieningen moeten op maat zijn van vele soorten fietsers. Op die van de pendelaar die snel naar het station wil, op ouders die hun kinderen naar school brengen met de bakfiets, op de langeafstandsfietsers op een speed pedelec, op de kleuter op kleine kinderfiets, op de senior die het fietsen herontdekt heeft. Geef al deze fietsers ruimte en zorg dat al deze fietsers zich veilig voelen. Dimensioneer breed genoeg zodat fietspaden het stijgend fietsgebruik aankunnen: bouw vandaag infrastructuur die de toekomst aankan.

De recente fietspaden in Kontich zijn voldoende breed. Nieuwe enkelrichtingsfietspaden zijn minstens 1,75 meter breed. Waar mogelijk wordt gekozen voor fietspaden van 2 meter breed. Voor fietswegen kiest men voor minstens 3 meter breedte. Zie ook luik comfortmeting van dit fietsrapport.

Conflictvrije kruispunten **
Hoe minder fietsers en gemotoriseerd verkeer elkaar tegenkomen, hoe kleiner de kans op ongevallen. Het is niet toevallig dat de meeste ongelukken met fietsers op kruispunten gebeuren. Ga resoluut voor conflictvrije kruispunten.

Kontich heeft al een kruispunt met 'vierkant groen' (aan einde van Pronkenbergstraat). De gevaarlijke kruispunten liggen vooral op gewestwegen. Hierdoor is Kontich sterk afhankelijk van de snelheid van het gewest. Er werden al meerdere initiatieven voorbereid. Zo is er een fietstunnel voorzien nabij Sint-Rita en zal de lichtenregeling op het kruispunt met Neerveld volledig conflictvrij worden.

Comfortabele fietsroutes verhogen hun aantrekkelijkheid ****
Vraag fietsers op welke ondergrond ze het liefst rijden, en het antwoord luidt unisono: asfalt. Kies dus consequent voor asfalt bij de aanleg van fietspaden. Zorg dat fietsers altijd minstens hetzelfde comfortniveau hebben als automobilisten. Vermijd drempels tussen diverse overgangen in het fietspad, trek verhoogde fietspaden door over kruispunten. Laat het fietspad niet indalen ter hoogte van op- en inritten van woningen en bedrijven. Voor een automobilist maakt dat hoogteverschil niets uit, voor de fietser scheelt het een pak in comfort.

Sinds 2012 kiest Kontich resoluut voor asfalten fietspaden. De aanleg ter hoogte van kruispunten is nog voor verbetering vatbaar. Bekijk ook het luik comfortmeting van dit fietsrapport.

Haal alles weg dat niet op een fietspad hoort ***
Rioolputroosters, verkeersborden pal naast of op het fietspad, elektriciteitscabines: hou ze uit de buurt van fietsers. Wees spaarzaam met paaltjes. Stel je de vraag of die paaltjes meerwaarde hebben. Zet ze wijd genoeg uit elkaar zodat ook een bakfietser kan passeren zonder bijna te moeten afstappen. De paaltjeswijzer helpt je de juiste afweging maken.

Kontich houdt hier rekening mee en verwijdert ook nutteloze paaltjes. Het fietsrapport heeft een afzonderlijk luik over paaltjes.

Onderhoud je fietsinfrastructuur als je eigen woning ****
Onderhoud van fietsinfrastructuur (putten vullen, glasscherven vegen, verzakkingen wegwerken, struikgewas en brandnetels maaien, zwerfvuil opruimen.) veronderstelt een onderhoudsplan en de aankoop van specifiek onderhoudsmateriaal. Ook tijdens de winter moeten de fietspaden befietsbaar blijven; sneeuw ruimen en beijzelde fietspaden strooien met pekel zijn hiervoor de aangewezen methode. Sneeuw en ijzel dienen te worden geruimd op van tevoren vastgelegde prioritaire assen. Volg meldingen van het Meldpunt Fietspaden of het eigen Meldpunt strikt op.

Kontich heeft een goed uitgewerkt plan om de fietspaden befietsbaar te houden in herfst en winter.

Toon fietsers in jouw gemeente de weg *
Fietsers willen overal rijden, maar niet alle fietsers kennen de gemeente of stad op hun duimpje. Uniforme fietsbewegwijzering zorgt ervoor dat de belangrijkste voorzieningen en publieksfuncties gemakkelijk te vinden zijn. Fysieke bewegwijzering is een mooie dienstverlening voor de actieve weggebruikers in je gemeente en toont zowel afstand (bvb 1,6 kilometer) als gemiddelde reistijd (bvb 8 minuten).

Kontich heeft wegwijzers naar de fietsostrades. Alternatieve fietsroutes dienen voorzien te worden van bewegwijzering.

De logistiek van de 21ste eeuw wordt de droom van de lokale handelaars *
Zorg altijd voor fysiek afgescheiden fietspaden op plaatsen waar er vrachtwagens passeren. Haal vrachtverkeer weg uit woonwijken en kernen via een 21ste-eeuws distributiesysteem. Via een overslagcentrum aan de rand van de gemeente kan de vracht van grotere vrachtwagens overgeplaatst worden naar kleinere voertuigen (cargofietsen of elektrische vrachtwagens). Minder stress voor transportbedrijven, minder stress voor fietsers.

Kontich heeft veel industriegebieden. Sommige centra zijn verboden voor doorgaand vrachtverkeer. Maar er blijft veel vrachtverkeer.

Omleidingen bij wegenwerken: "Fietsers niet afstappen"
Ook bij wegenwerken moeten fietsers vlot en veilig kunnen passeren. Een bordje met 'fietsers afstappen' volstaat niet. Waar het fietspad wordt versperd is een minimum vrije doorgang van 1 meter verplicht. Moeten fietsers omrijden, kondig dit dan een aantal dagen voordien aan. Kijk vooraf na of de omleiding volledig in orde is. Voorzie vervolgens een duidelijke omleiding, inclusief info over het aantal (kilo)meter en aantal minuten omrijden. Laat de politie werfcontrole doen.

Bij grotere wegenwerken is er aandacht voor de fietser. Bij bouwwerken stoot je ook in Kontich nog vaak op fietsers dit moeten afstappen of oversteken.

De stilstaande fiets heeft ook noden: fietsparkeervoorzieningen **
Op het einde van elke fietstocht moet een fietser zijn of haar fiets ergens kwijt kunnen. Het minste wat een fietser verwacht is om de fiets weer in dezelfde staat terug te vinden zoals hij/zij ze achterliet. Zorg daarom voor comfortabele, diefstalveilige en vandaalongevoelige fietsparkeervoorzieningen.

Kontich heeft mooie comfortabele stallignen geplaatst aan zwembad en het Halfdiep (polyvalente zaal). Maar aan bibliotheek en tijdelijk gemeentehuis staan er enkel een paar barslechte stallingen. In Mechelsesteenweg zijn er veel te weinig publieke stallingen. Meer informatie vind je in het luik fietsparkeren van dit fietsrapport.

Fietsers geven een schat aan informatie, gebruik die ***
Zet de meetfiets van de Fietsersbond in om concreet zicht te krijgen op de kwaliteit van de fietspaden/fietswegen in de gemeente. Observeer het gedrag van fietsers. Organiseer tevredenheidsenquêtes over het gevoerde fietsbeleid. Houd fietstellingen. Overleg met de lokale afdeling van de Fietsersbond en nodig hen uit op de Gemeentelijke Begeleidingscommissie. Vraag bij een heraanleg advies van bij het conceptstadium.

De Kontichse fietspaden werden opgemeten met de nieuwe meetfiets. Zie luik comfortmeting in dit fietsrapport. Er vindt regelmatig overleg plaats tussen gemeente en de lokale afdeling van de Fietsersbond.

Veiligheid *
Controleer op verkeersovertredingen die een acuut gevaar opleveren voor fietsers, zoals onaangepaste snelheid (zeker in straten met gemengd verkeer), onder invloed rijden, gebruik gsm achter het stuur en stilstaan op fietspaden. Neem fietsongevallen ernstig, zorg voor een systematische registratie en maak een ongevalsanalyse. Die gegevens kunnen helpen om de bestaande infrastructuur kritisch te evalueren en indien nodig aan te passen. Fietsdiefstal of de vrees voor fietsdiefstal is een rem op het fietsgebruik. Zorg voor verkeerspolitie op de fiets, ze hebben een voorbeeldfunctie, zijn erg aanspreekbaar en zijn alerter voor verkeersovertredingen die fietsers in gevaar brengen.

Hier kan Kontich nog enkele stappen vooruit zetten.

Educatie ***
Veel ouders maken zich zorgen over de veiligheid bij het naar school fietsen. Dat kan de gemeente ontmijnen door sensibiliseren en het realiseren van veilige fietsroutes. Fietslessen op school en educatieve routes kunnen kinderen die niet naar school (kunnen) fietsen toch vertrouwd maken met de fiets. Voor de leerlingen van het 6de leerjaar kan de gemeente een fietsexamen organiseren. Maak kinderen vertrouwd met de dode hoek van een vrachtwagen. Kies voor schoolstraten, die gemotoriseerd verkeer tijdens de spitsuren verbieden. Vermijd dat vrachtverkeer en schoolkinderen op hetzelfde moment onderweg zijn, zeker op de voornaamste routes naar school. Ondersteun scholen om afgesloten en overdekte fietsenstallingen te voorzien voor zowel het personeel als voor de leerlingen. Wanneer de lokale fietsenmaker op bezoek komt, leren kinderen wat een veilige fiets is die aan alle wettelijke normen voldoet. Dit kan ook in samenwerking met de lokale politie.

In Kontich vindt er jaarlijks een fietsexamen en een dode hoekles plaats. De lokale afdeling van Fietsersbond organiseert deze met steun van vele partners. De gemeente ondersteunt de invoering van schoolstraten. Een actualisatie van verkeersenquête en schoolvervoerplan (bijvoorbeeld in samenwerking met Octopusplan) vormt een aanbeveling naar het nieuwe bestuur.

Gemeentepersoneel **
De gemeente heeft een voorbeeldfunctie naar andere werkgevers en naar de bevolking. Het is dan ook logisch om een beleid te voeren dat fietsen stimuleert. Stel dienst(transport)fietsen ter beschikking. Geef werknemers de maximale fietsvergoeding. Het fiscaal plafond voor 2017 ligt op 23 cent per gereden kilometer. Zorg voor ruime, overdekte en afgesloten fietsenstallingen op alle werklocaties van de gemeente. Fietsmotivatieprogramma's zoals Bike to Work van de Fietsersbond zijn een zinvolle en efficiënte ondersteuning voor het gemeentelijk fietsbeleid.

Kontich is al actief in dit domein, maar er is nog ruimte voor een meer in het oog springend beleid in dit domein.